Phần trả lời câu hỏi (回答问题) của HSKK trung cấp nghe có vẻ dễ nhất: đề hỏi một câu đời thường như 你喜欢什么样的天气？ hay 你平时怎么放松？, bạn chỉ việc nói. Nhưng đây lại là phần nhiều người hụt nhất, và lý do không nằm ở ngữ pháp. Họ nói ba câu trả lời đúng trọng tâm trong mười lăm giây, rồi không biết nói gì tiếp. Phần còn lại là im lặng, hoặc lặp lại điều vừa nói. Bài này không bàn về thang điểm hay thời gian quy định, vì những thông số đó cần xem ở trang chính thức của đơn vị tổ chức thi và có thể thay đổi. Bài này bàn về cách dựng nội dung để nói liền mạch cho đến hết thời gian, bất kể câu hỏi là gì.
Vì sao cạn ý: trả lời như hội thoại, không như trình bày
Trong giao tiếp thật, câu hỏi 你喜欢什么季节？ chỉ cần đáp 我喜欢秋天，不冷不热 là trọn vẹn. Người hỏi sẽ hỏi tiếp, câu chuyện tự chạy. Ở phòng thi không có ai hỏi tiếp. Bạn phải tự là người hỏi và người đáp, tự đặt ra những câu hỏi phụ mà người đối diện lẽ ra sẽ hỏi: vì sao, ví dụ như thế nào, bạn đã làm gì, cảm thấy ra sao.
Nói cách khác, phần này là một bài trình bày ngắn trá hình dưới dạng câu hỏi. Ai chuẩn bị nó như hội thoại thì cạn ý; ai chuẩn bị như một bài nói có cấu trúc thì nói đủ.
Khung bốn bước
Khung này áp dụng được cho gần như mọi câu hỏi đời thường:
- Quan điểm — trả lời thẳng câu hỏi trong một câu.
- Hai lý do — mỗi lý do một hai câu.
- Một ví dụ từ trải nghiệm của chính bạn — phần dài nhất, kể như một câu chuyện nhỏ.
- Kết luận — nhắc lại quan điểm bằng cách nói khác, có thể thêm một mong muốn.
Phần 3 là chìa khoá. Lý do thì ai cũng nghĩ ra được hai câu là hết, nhưng một câu chuyện có thời gian, nơi chốn, người, việc, cảm xúc thì kéo dài được tự nhiên mà không lặp.
Từ nối cho từng bước
| Bước | Câu mở |
|---|---|
| Quan điểm | 我觉得…… / 在我看来…… / 说到……，我最喜欢的是…… |
| Lý do | 首先…… 其次…… / 一方面…… 另一方面…… |
| Ví dụ | 比如说…… / 拿我自己来说…… / 记得有一次…… |
| Kết luận | 总的来说…… / 所以…… / 以后我希望…… |
Đừng học quá nhiều từ nối. Mỗi bước chọn một cách mở duy nhất và dùng đi dùng lại cho đến khi bật ra không cần nghĩ. Trong phòng thi, thứ quý nhất là không phải dừng lại để chọn từ.
Một bài mẫu theo khung
Đề: 你平时怎么放松？(Bạn thường thư giãn thế nào?)
我觉得，对我来说最好的放松方法是去公园散步。首先，散步不需要花钱，也不需要特别的准备，下了班就可以去。其次，公园里有很多树，空气比较新鲜，走一走心情就好多了。拿我自己来说，上个月工作特别忙，每天加班，压力很大。有一个周末，我一个人去了家附近的公园，从早上走到中午。我看到很多老人在打太极拳，还有小孩子在放风筝。那天我没有看手机，只是慢慢地走，慢慢地看。回家以后，我觉得整个人都轻松了，第二天上班的时候效率也高了很多。总的来说，散步是一个简单又有用的放松方法，以后不管多忙，我都希望每个星期能去公园走一走。
Đoạn này không có ngữ pháp khó, không có từ hiếm. Nó đủ dài vì phần ví dụ có thời gian (上个月, 有一个周末), nơi chốn (家附近的公园), hình ảnh (老人打太极拳, 小孩子放风筝), và thay đổi cảm xúc (压力很大 → 整个人都轻松了).
Kéo dài bằng chi tiết, không bằng lặp
Khi thấy mình sắp cạn ý, hãy tự hỏi năm câu hỏi phụ và trả lời một trong số đó:
- 什么时候？ — chuyện đó xảy ra khi nào?
- 在哪儿？ — ở đâu, nơi đó trông thế nào?
- 跟谁？ — đi cùng ai, người đó nói gì?
- 发生了什么？ — rồi chuyện gì xảy ra?
- 感觉怎么样？ — lúc đó và sau đó bạn cảm thấy ra sao?
Mỗi câu hỏi phụ cho thêm một hai câu nói thật. Cách này khác hẳn với việc lặp lại quan điểm bằng từ khác (我真的很喜欢……，我非常喜欢……), thứ mà người chấm nhận ra ngay là đang kéo thời gian.
Câu chuyện "đa năng" chuẩn bị trước
Câu hỏi đời thường xoay quanh vài nhóm chủ đề: sở thích, thói quen, du lịch, bạn bè gia đình, học tập công việc, thành phố nơi sống, mua sắm, sức khoẻ. Đừng học thuộc bài trả lời cho từng câu hỏi; hãy chuẩn bị ba bốn câu chuyện thật của bạn có thể bẻ sang nhiều đề:
- Một chuyến đi đáng nhớ: dùng được cho đề du lịch, đề về bạn bè, đề về thành phố yêu thích, đề về cách thư giãn.
- Một lần gặp khó khăn trong học hay làm và vượt qua: dùng cho đề học tập, áp lực, ước mơ, người giúp đỡ bạn.
- Một người quan trọng với bạn: dùng cho đề gia đình, bạn bè, thầy cô, người bạn ngưỡng mộ.
Mỗi câu chuyện nên có đủ năm chi tiết ở trên và được nói thử nhiều lần. Khi vào phòng thi gặp đề lạ, bạn chỉ cần nối câu chuyện có sẵn vào quan điểm.
Đừng nghĩ bằng tiếng Việt rồi dịch
Trong thời gian chuẩn bị, nhiều người soạn ý bằng tiếng Việt cho nhanh, rồi lúc nói mới dịch từng câu sang tiếng Trung. Cách này sinh ra hai vấn đề: câu tiếng Việt nghĩ ra thường dài và phức tạp hơn vốn tiếng Trung của mình, và việc dịch trong đầu làm giọng ngập ngừng. Hãy nghĩ thẳng bằng từ khoá tiếng Trung: 公园, 散步, 不花钱, 空气, 上个月加班, 太极拳, 轻松. Mỗi từ khoá là một cái móc để treo một hai câu. Ý tưởng nào không có từ tiếng Trung để diễn đạt thì bỏ, chọn ý khác.
Bốn lỗi hay gặp
- Đọc lại đề làm câu mở. Nhắc lại nguyên câu hỏi 你平时怎么放松？我平时怎么放松呢…… tốn thời gian và không thêm nội dung. Vào thẳng 我觉得.
- Học thuộc một đoạn lạc đề. Đoạn văn mẫu thuộc lòng mà không khớp câu hỏi thì người nghe nhận ra ngay. Học câu chuyện, đừng học nguyên văn.
- Dùng từ khó mà sai thanh. Một thành ngữ bốn chữ đọc sai thanh gây hại hơn là lợi. Từ đơn giản đọc đúng, nói trôi luôn an toàn hơn.
- Dừng lại để sửa lỗi nhỏ. Lỡ nói sai một chữ, nói tiếp. Quay lại sửa từng lỗi làm đứt mạch và mất thời gian hơn chính cái lỗi.
Khi cần vài giây để nghĩ, dùng một câu đệm tự nhiên như 怎么说呢 (nói thế nào nhỉ) hay 让我想想 (để tôi nghĩ chút) thay vì im lặng hoàn toàn. Dùng một hai lần là được; dùng liên tục thì lại thành thói quen xấu.
Cách luyện mỗi ngày
Mỗi ngày chọn một câu hỏi, cho mình ít phút chuẩn bị đúng như thời gian quy định trong đề chính thức, rồi bấm giờ nói và ghi âm. Nghe lại để đánh dấu ba điều: chỗ nào im lặng lâu, chỗ nào lặp ý, và bạn kết thúc trước hay sau thời gian. Sau hai tuần, đổi sang nói không chuẩn bị để luyện phản xạ.
Phần luyện nói là chỗ để tập nói theo khung này hằng ngày; các câu hỏi đời thường dạng đề HSKK có trong thi thử để bạn luyện đúng nhịp phòng thi.
Câu hỏi thường gặp
Phần trả lời câu hỏi HSKK trung cấp nên nói theo cấu trúc nào?
Một khung dễ dùng là quan điểm, hai lý do, một ví dụ từ trải nghiệm thật, rồi kết luận. Phần ví dụ là phần dài nhất và giúp nói đủ thời gian mà không lặp.
Hết ý giữa chừng khi thi HSKK thì làm sao?
Tự hỏi một trong năm câu phụ: khi nào, ở đâu, với ai, chuyện gì xảy ra, cảm thấy thế nào, rồi trả lời nó. Có thể dùng 怎么说呢 để có vài giây suy nghĩ.
Có nên học thuộc bài mẫu HSKK không?
Học thuộc nguyên văn dễ lạc đề. Nên chuẩn bị ba bốn câu chuyện thật của mình có thể bẻ sang nhiều chủ đề, và luyện nói chúng nhiều lần.
HSKK trung cấp gồm những phần nào và thời gian bao lâu?
Cấu trúc và thời gian có thể thay đổi theo phiên bản đề. Hãy xem thông tin mới nhất ở trang chính thức của đơn vị tổ chức thi trước khi ôn.
Dùng thành ngữ khi thi nói có được đánh giá cao hơn không?
Chỉ khi dùng đúng chỗ và đọc đúng thanh. Một thành ngữ sai thanh hay sai ngữ cảnh làm bài nói kém đi; từ đơn giản nói trôi chảy an toàn hơn.
