Tiếng Trung có một nhóm từ mà tiếng Việt cũng có nhưng dùng khác: lượng từ, tức là từ đi kèm khi đếm hoặc chỉ định. Học danh từ mà không học lượng từ đi với nó là học một nửa, và đây là lỗi người Việt hay mắc vì tưởng dùng giống tiếng Việt.
- Lượng từ phải học kèm danh từ, không suy ra được
- Nhiều động từ chỉ đi với một nhóm tân ngữ nhất định
- Người Việt hay dùng lượng từ theo thói quen tiếng Việt nên sai
- Ghi vào sổ cả cụm, đừng ghi từ đứng một mình
Vì sao từ rời không đủ
Từ rời không cho biết nó đứng cạnh những từ nào. Trong tiếng Trung, mỗi danh từ đi với một lượng từ cụ thể, và chọn sai lượng từ thì câu vẫn hiểu được nhưng nghe rất lạ. Tiếng Việt cũng có từ chỉ loại nhưng hệ thống không trùng khít, nên người Việt hay tự tin dùng sai. Kết quả là câu đúng về mặt ngữ pháp nhưng người bản xứ nghe thấy lạ, và đây là loại lỗi rất khó tự phát hiện vì không có quy tắc nào bị vi phạm.
Những cụm nên học nguyên khối
Nên học nguyên khối các nhóm sau: danh từ kèm lượng từ của nó, động từ kèm tân ngữ hay đi cùng, các cụm bốn chữ thông dụng, và các mẫu câu cố định dùng hằng ngày. Nhóm cuối đặc biệt đáng vì chúng dùng được ngay mà không cần hiểu cấu trúc bên trong. Nhóm này chiếm tỷ lệ lớn trong lời nói thật, nên học nguyên khối tiết kiệm hơn nhiều so với ghép lại từ các từ rời mỗi lần cần dùng.
Cách ghi sổ từ vựng cho đúng
Cách ghi sổ nên là bốn cột: chữ Hán, pinyin có thanh, nghĩa, và một câu ví dụ ngắn có chứa cả lượng từ nếu là danh từ. Cột cuối là cột tốn công nhất và cũng là cột quyết định, vì nó biến một mục từ điển thành một thứ dùng được. Cách ghi này tốn thêm vài giây mỗi từ nhưng đổi lại là bạn có sẵn một câu dùng được ngay, thay vì một từ phải tự nghĩ cách dùng.
Sai lầm thường gặp
- Học danh từ mà bỏ lượng từ vì nghĩ tiếng Việt cũng có nên tự suy được — hai hệ thống không trùng khít
- Ghi sổ hai cột từ và nghĩa — mất hết thông tin về cách dùng, và đó mới là phần khó
- Dịch từng từ từ tiếng Việt rồi ghép lại thành câu
Câu hỏi thường gặp
Lượng từ tiếng Trung có nhiều không?
Có vài chục lượng từ thông dụng bao phủ phần lớn danh từ hằng ngày, cộng thêm một lượng từ dùng chung có thể thay thế trong nhiều trường hợp. Nắm nhóm thông dụng cộng với lượng từ dùng chung là đủ xoay xở, rồi bổ sung dần theo từ mới.
Học cụm thì có chậm hơn học từ rời không?
Chậm hơn nếu tính số từ ghi được mỗi buổi, nhanh hơn nếu tính số câu nói được. Vì mục tiêu là nói chứ không phải sưu tầm từ, nên cách tính thứ hai mới đáng.
Làm sao biết cụm nào đáng học nguyên khối?
Cụm nào bạn gặp lại từ hai ba lần trở lên trong tài liệu thật thì đáng. Tần suất là chỉ dấu tốt hơn cảm giác, vì cảm giác thường bị hút về những cụm nghe hay chứ không phải cụm hay dùng.
Có nên học thành ngữ sớm không?
Không nên ở giai đoạn đầu. Thành ngữ dùng ít hơn người ta tưởng và dùng sai chỗ thì rất lộ, trong khi các cụm thông dụng bình thường lại xuất hiện liên tục.