Tiếng Trung nằm trong nhóm ngôn ngữ tốn nhiều thời gian nhất với người học nói tiếng phương Tây, nhưng với người Việt thì con số ngắn hơn đáng kể nhờ lợi thế thanh điệu và vốn từ Hán Việt.
- Người Việt học nhanh hơn người phương Tây đáng kể
- Giao tiếp cơ bản khoảng sáu tới chín tháng nếu học đều
- Đọc báo trôi chảy tính bằng vài năm, vì cần vài nghìn chữ
- Con số phụ thuộc mục tiêu, nên hỏi rõ dùng được để làm gì
Thời gian cho từng mức
Giao tiếp cơ bản trong tình huống quen mất khoảng sáu tới chín tháng. Trò chuyện tự do về chủ đề đời sống mất khoảng một tới hai năm. Đọc báo với ít từ phải tra mất khoảng hai tới ba năm. Làm việc chuyên môn bằng tiếng Trung thì lâu hơn nữa. Các con số này giả định học đều mỗi ngày và có luyện cả bốn kỹ năng; học lệch thì một kỹ năng lên nhanh còn các kỹ năng khác đứng yên.
Điều gì làm nhanh hoặc chậm
Làm nhanh: học đều mỗi ngày, luyện cả bốn kỹ năng, có người để nói, và tận dụng vốn Hán Việt có hệ thống. Làm chậm: học dồn cuối tuần, chỉ học qua sách mà không nghe nói, bỏ qua thanh điệu ở giai đoạn đầu, và học chữ rời thay vì học từ. Trong các yếu tố này thì yếu tố bạn kiểm soát được nhiều nhất là tính đều đặn, và nó cũng là yếu tố ảnh hưởng lớn nhất.
Vì sao con số quảng cáo thường sai
Các khoá học hứa thành thạo trong ba tháng thường tính mức thành thạo rất thấp hoặc chỉ đo một kỹ năng. Với tiếng Trung thì không có cách nào đạt mức trò chuyện tự do trong ba tháng, kể cả học toàn thời gian, vì riêng phần chữ đã cần thời gian tích luỹ. Biết cách đọc các con số đó giúp bạn đặt kỳ vọng đúng, và kỳ vọng đúng là thứ giữ bạn không bỏ cuộc ở tháng thứ tư.
Sai lầm thường gặp
- Đặt mục tiêu theo số chữ Hán học được — số chữ không tỷ lệ thuận với khả năng dùng được
- Tin vào lời hứa thành thạo trong ba tháng — không có thứ tiếng nào đạt được mức đó trong thời gian ấy
- So sánh tiến độ của mình với người học trong môi trường bản xứ
Câu hỏi thường gặp
Người Việt học tiếng Trung nhanh hơn bao nhiêu?
Nhanh hơn đáng kể ở hai phần: thanh điệu vì tai đã quen cao độ mang nghĩa, và từ vựng trừu tượng vì vốn Hán Việt cho phép đoán nghĩa. Nhưng phần chữ viết thì không có lợi thế nào và nó chiếm phần lớn thời gian.
Cần bao nhiêu chữ để đọc báo được?
Khoảng hai nghìn chữ để đọc với ít từ phải tra, ba nghìn để đọc trôi chảy. Đây là chặng dài nhất của tiếng Trung và không có cách rút ngắn nào ngoài việc học đều trong thời gian dài.
Học ở nước bản xứ có nhanh hơn nhiều không?
Nhanh hơn rõ ở phần nghe và nói vì lượng tiếp xúc tăng vọt, nhưng không tự động nhanh hơn ở phần đọc và ngữ pháp. Nhiều người sống ở nước ngoài nhiều năm mà trình độ vẫn thấp vì họ không tiếp xúc có chủ đích.
Người lớn tuổi học có chậm hơn không?
Chậm hơn ở phần phát âm vì tai đã định hình, nhưng nhanh hơn ở phần ngữ pháp và từ vựng nhờ kinh nghiệm học tập và vốn hiểu biết chung. Tổng lại thì khoảng cách nhỏ hơn nhiều so với lời đồn.