Nếu phải chọn một phần ngữ pháp khiến người Việt mắc kẹt lâu nhất ở tiếng Trung thì đó là hệ bổ ngữ. Nó xuất hiện liên tục trong lời nói của người bản xứ, người học nghe thì hiểu nhưng khi tự nói lại né tránh, và né mãi thì trình độ đứng yên.
- Bổ ngữ đứng ngay sau động từ để bổ sung thông tin về hành động
- Có nhiều loại: kết quả, mức độ, khả năng, xu hướng
- Người học hay né tránh nên mắc kẹt ở mức nói câu đơn giản
- Đây là phần tiếng Việt không có gì tương ứng, phải xây từ đầu
Nó hoạt động thế nào
Bổ ngữ là thành phần đứng sau động từ để nói thêm về hành động đó. Bổ ngữ kết quả cho biết hành động đạt kết quả gì. Bổ ngữ mức độ cho biết hành động diễn ra tới mức nào. Bổ ngữ khả năng cho biết hành động có thực hiện được không. Bổ ngữ xu hướng cho biết hướng di chuyển. Phần này nghe phức tạp khi đọc mô tả nhưng thực ra chỉ có vài nguyên tắc, và nắm được chúng thì phần lớn trường hợp tự giải quyết.
Vì sao người Việt thấy khó
Người Việt thấy khó vì tiếng Việt diễn đạt những ý này bằng cách khác: dùng từ riêng, dùng câu phụ, hoặc để ngữ cảnh gánh. Không có cấu trúc nào trong tiếng Việt buộc bạn gắn thông tin kết quả vào ngay sau động từ, nên phản xạ đó phải xây từ con số không. Khi không có gì trong tiếng mẹ đẻ để bám vào, người học buộc phải xây một hệ thống mới hoàn toàn, và điều đó cần thời gian chứ không cần thông minh.
Cách nắm cho chắc
Bắt đầu từ bổ ngữ kết quả vì nhóm này dùng nhiều nhất và dễ hiểu nhất, học khoảng mười cặp động từ kèm bổ ngữ thông dụng. Rồi tới bổ ngữ khả năng, nhất là dạng phủ định vì nó xuất hiện liên tục trong hội thoại. Bổ ngữ mức độ và xu hướng để sau. Cách này đi từ nhóm dùng nhiều nhất tới nhóm hiếm, nên bạn luôn có thứ dùng được ngay thay vì phải học xong hết mới bắt đầu nói.
Sai lầm thường gặp
- Né bổ ngữ bằng cách nói vòng — hiểu được nhưng nghe rất không tự nhiên và giữ bạn ở mức sơ cấp
- Học cả bốn loại bổ ngữ cùng lúc — chúng dễ trộn lẫn, nên học từng loại tới khi dùng được rồi mới sang loại sau
- Né tránh cấu trúc này bằng cách nói vòng — an toàn nhưng giữ bạn ở mức sơ cấp mãi
Câu hỏi thường gặp
Bổ ngữ có bắt buộc không?
Nhiều trường hợp là bắt buộc chứ không phải làm đẹp. Nói tôi nghe mà không có bổ ngữ kết quả thì chỉ có nghĩa là tôi thực hiện hành động nghe, còn muốn nói tôi nghe hiểu thì phải có bổ ngữ. Đây là thông tin mà tiếng Việt gánh bằng từ riêng.
Học bổ ngữ mất bao lâu?
Hiểu khái niệm mất một buổi, dùng được nhóm kết quả mất vài tuần, dùng thành thạo cả bốn nhóm thì tính bằng tháng. Đây là phần đáng đầu tư nhất ở giai đoạn trung cấp vì nó mở khoá cách nói tự nhiên.
Sai phần này thì người bản xứ có hiểu không?
Thường vẫn hiểu nhờ ngữ cảnh, nhưng đây lại là dấu hiệu rõ nhất phân biệt người mới học với người đã vững. Và trong bài thi thì nó luôn bị tính là lỗi.
Có thể bỏ qua phần này không?
Bỏ được ở giai đoạn đầu nhưng không bỏ được lâu, vì nó xuất hiện quá thường xuyên. Càng để lâu thì càng nhiều câu đã học phải sửa lại.