Có một nhóm lỗi ngữ pháp mà gần như người Việt nào học tiếng Trung cũng mắc, và chúng lặp lại một cách hệ thống chứ không ngẫu nhiên. Nguyên nhân chung là mang cấu trúc tiếng Việt sang, và vì là bản năng nên chúng quay lại mỗi khi bạn nói nhanh.
- Lỗi nặng nhất: đặt trạng ngữ sau động từ theo thói quen tiếng Việt
- Lỗi thứ hai: dùng sai lượng từ vì suy từ tiếng Việt
- Lỗi thứ ba: bỏ bổ ngữ nên câu thiếu thông tin
- Phần lớn lỗi đến từ thói quen tiếng Việt, không phải từ thiếu kiến thức
Các lỗi lặp lại nhiều nhất
Các lỗi lặp lại nhiều nhất gồm: đặt trạng ngữ thời gian và nơi chốn sau động từ, dùng lượng từ chung cho mọi danh từ, bỏ bổ ngữ kết quả, dùng trợ từ hoàn tất như dấu hiệu quá khứ, và chỉ dùng một nửa cặp từ nối. Điểm chung của chúng là đều xuất phát từ việc mang cấu trúc tiếng Việt sang, nên chúng lặp lại một cách hệ thống chứ không ngẫu nhiên.
Vì sao lỗi tồn tại lâu
Những lỗi này tồn tại lâu vì người Trung vẫn hiểu được ý bạn. Trật tự trạng ngữ sai không làm câu vô nghĩa, chỉ làm nó nghe lạ. Vì được hiểu nên không ai sửa, và mỗi lần dùng lại là một lần củng cố, cho tới khi nó thành thói quen khó gỡ. Chính việc vẫn được hiểu làm lỗi sống dai: không ai sửa nên người học không biết mình sai, và mỗi lần dùng lại là một lần củng cố thói quen.
Cách sửa dứt điểm
Cách sửa dứt điểm là chọn một lỗi tại một thời điểm và chú ý riêng nó trong hai tuần: viết mỗi ngày vài câu có chứa cấu trúc đó, và đọc lại bài viết cũ để tìm chính lỗi ấy. Sửa một lỗi trọn vẹn hiệu quả hơn nhiều so với cố sửa hết cùng lúc. Cách này hiệu quả vì nó biến việc sửa lỗi thành việc quan sát có mục tiêu, thay vì hy vọng lỗi tự biến mất khi trình độ lên.
Sai lầm thường gặp
- Cố sửa hết mọi lỗi cùng lúc — sự chú ý có giới hạn nên kết quả là không lỗi nào được sửa hẳn
- Chờ người bản xứ sửa giúp — họ hiểu được nên hiếm khi sửa, phải tự dựng cách kiểm
- Sửa lỗi bằng cách học thuộc quy tắc mà không đổi cách nói
Câu hỏi thường gặp
Vì sao lỗi trật tự từ lại dai tới vậy?
Vì nó là bản năng chứ không phải kiến thức. Bạn biết quy tắc nhưng khi nói nhanh thì bản năng tiếng Việt chiếm quyền. Cách duy nhất là làm cho trật tự tiếng Trung cũng thành bản năng, và điều đó cần vài trăm câu tự đặt chứ không cần đọc thêm quy tắc.
Lỗi lượng từ có nghiêm trọng không?
Không nghiêm trọng về mặt hiểu nhưng rất lộ. Người Trung nhận ra ngay và nó là một trong những dấu hiệu rõ nhất của người mới học. Bù lại đây là lỗi dễ sửa: chỉ cần học lượng từ kèm danh từ ngay từ đầu.
Làm sao biết mình đang mắc lỗi nào?
Viết một đoạn rồi nhờ người sửa, hoặc so bài viết của mình với một bài mẫu cùng chủ đề. Cách thứ hai làm được một mình và thường lộ ra đúng những chỗ bạn không ngờ.
Sửa được một lỗi mất bao lâu?
Vài tuần chú ý có ý thức cho một lỗi. Sửa một lỗi tại một thời điểm hiệu quả hơn nhiều so với cố sửa hết cùng lúc, vì sự chú ý có giới hạn.