Chữ Hán là rào cản lớn nhất khi bắt đầu học tiếng Trung, và cũng là chỗ người học dễ đi sai thứ tự nhất. Học đúng trình tự thì sau vài tháng bạn đọc được biển hiệu và thực đơn, còn học sai thì cảm giác vô tận.
- Ba lớp phải nắm: pinyin · nét viết · bộ thủ
- Khoảng ba trăm chữ là đọc được biển hiệu và thực đơn
- Bộ thủ giúp phân biệt các chữ gần giống và đoán nghĩa
- Học chữ kèm âm ngay từ đầu, đừng tách làm hai giai đoạn
Hệ chữ viết gồm những gì
Hệ chữ Hán có ba lớp cần nắm. Pinyin là hệ phiên âm bằng chữ La tinh có ghi thanh, dùng để học phát âm và để gõ máy. Nét viết là quy tắc thứ tự các nét, ảnh hưởng tới việc nhớ và tra từ điển. Bộ thủ là các thành phần cấu tạo, thường gợi ý nghĩa hoặc âm của chữ. Nắm bức tranh tổng thể trước giúp bạn biết mình đang ở đâu trong chặng đường, thay vì học từng mảnh mà không rõ còn bao nhiêu.
Học theo thứ tự nào
Tuần đầu học pinyin và bốn thanh, chưa cần chữ. Từ tuần hai bắt đầu học chữ kèm nét viết, mỗi ngày năm tới mười chữ, ưu tiên chữ thông dụng. Sau khoảng năm mươi chữ thì bắt đầu học bộ thủ, vì lúc đó bạn đã có đủ ví dụ để thấy bộ thủ lặp lại ở đâu. Thứ tự này ưu tiên thứ dùng được ngay, nên mỗi tuần học đều có kết quả nhìn thấy được thay vì phải chờ tới khi xong hết mới đọc được gì.
Mất bao lâu và luyện thế nào
Pinyin và bốn thanh mất khoảng một tuần để nắm quy tắc, còn phát âm đúng thì lâu hơn. Ba trăm chữ mất khoảng ba tháng nếu học đều mỗi ngày. Một nghìn chữ mất khoảng một năm. Cách luyện hiệu quả nhất là viết tay có che chữ, tức là nhìn nghĩa rồi tự viết ra. Con số này giả định bạn học đều mỗi ngày; học dồn cuối tuần thì thời gian kéo dài hơn nhiều vì trí nhớ cần khoảng cách giữa các lần gặp.
Sai lầm thường gặp
- Học pinyin rồi dùng nó thay chữ Hán trong nhiều tháng — tới lúc cần đọc thì phải bắt đầu lại từ đầu
- Học chữ mà không học âm kèm theo — về sau phải gắn lại từng chữ với cách đọc
- Học thuộc bảng chữ rồi không đọc gì trong nhiều tuần
Câu hỏi thường gặp
Nên học chữ giản thể hay phồn thể?
Chọn theo nơi bạn sẽ dùng: giản thể ở Trung Quốc đại lục và Singapore, phồn thể ở Đài Loan và Hồng Kông. Người Việt phần lớn học giản thể vì gắn với thương mại đại lục. Học một hệ cho vững rồi hệ kia đọc được khá nhiều nhờ suy đoán.
Bộ thủ có bắt buộc phải học không?
Không bắt buộc nhưng rất đáng, vì nó biến việc nhớ chữ từ ghi nhớ hình dạng thành ghi nhớ có cấu trúc. Khoảng năm mươi bộ thông dụng là đủ, và học chúng sau năm mươi chữ đầu thì bạn có sẵn ví dụ để móc vào.
Nên viết tay hay gõ máy khi học chữ?
Viết tay ở giai đoạn học chữ mới, vì tay tham gia vào việc nhớ và bạn buộc phải tái tạo hình dạng thay vì chỉ nhận ra nó. Gõ máy tiện cho về sau nhưng nó chỉ luyện khả năng nhận biết.
Mỗi ngày nên học bao nhiêu chữ mới?
Khoảng năm tới mười chữ kèm ôn lại nhóm cũ. Nhiều hơn thì tỷ lệ quên tăng nhanh, và tổng số chữ nhớ được sau một tháng thường lại ít hơn so với cách học chậm mà đều.